Một nghiên cứu từ Đại học Monash (Úc) cho thấy có thể tăng cường sức mạnh của tế bào miễn dịch để tiêu diệt ung thư hiệu quả, mở ra hướng đi mới cho các liệu pháp miễn dịch thế hệ tiếp theo.
Tế bào diệt tự nhiên NK giúp phát hiện và tiêu diệt tế bào ung thư ngay từ khi chúng vừa hình thành.
Trong cơ thể người, yếu tố tăng trưởng IL-15 đóng vai trò quan trọng trong việc kích thích các tế bào miễn dịch, đặc biệt là tế bào diệt tự nhiên (Natural Killer - NK), phát hiện và tiêu diệt tế bào ung thư từ sớm. Tuy nhiên, tế bào ung thư lại có khả năng “lẩn tránh” hệ miễn dịch, kể cả trong môi trường giàu IL-15, khiến nhiều liệu pháp tăng cường IL-15 hiện tại gặp phải giới hạn do tác dụng phụ toàn thân.
Phát hiện gene giúp tăng độ nhạy của tế bào NK với IL-15
Mới đây, nhóm nhà khoa học tại Đại học Monash phối hợp cùng công ty công nghệ sinh học oNKo-Innate (Melbourne) đã công bố kết quả nghiên cứu trên tạp chí Cancer Cell, cho thấy việc tắt một gene đặc biệt trong tế bào NK có thể giúp chúng trở nên nhạy cảm hơn với IL-15 nội sinh. Điều này đồng nghĩa chỉ cần một lượng nhỏ IL-15 cũng có thể kích hoạt mạnh mẽ phản ứng miễn dịch chống ung thư.
Thử nghiệm trên mô hình ung thư đại trực tràng tiền lâm sàng cho thấy, sự loại bỏ gene này giúp làm chậm đáng kể sự phát triển khối u. Đặc biệt, gene trên mã hóa một loại enzyme có thể ức chế bằng thuốc phân tử nhỏ, mở ra khả năng ứng dụng dược phẩm nhằm tăng hiệu quả miễn dịch mà không gây tác động toàn thân.
Ứng dụng tiềm năng trong điều trị ung thư
Nghiên cứu do Đại học Monash và công ty công nghệ sinh học oNKo-Innate thực hiện.
Ở bệnh nhân ung thư đại trực tràng, một số khối u có khả năng tiết nhiều IL-15 hơn mô lành - tuy nhiên, chúng cũng có thể đột biến gene IL-15 để né tránh hệ miễn dịch. Vì vậy, việc tăng độ nhạy của tế bào miễn dịch với IL-15 giúp kích hoạt phản ứng ngay tại vị trí khối u, thay vì gây ảnh hưởng đến toàn bộ cơ thể.
Sử dụng công nghệ chỉnh sửa gene CRISPR, nhóm nghiên cứu đã xác định được hai gene có thể bị loại bỏ hoặc bị ức chế bằng thuốc để tăng cường hiệu quả diệt ung thư của tế bào NK. Đây là cơ sở để phát triển liệu pháp miễn dịch kết hợp, trong đó IL-15 trở thành "chất xúc tác" tăng sức mạnh miễn dịch tại chỗ.
Ông Jai Rautela, CEO của oNKo-Innate, cho biết: “Kết hợp các thuốc tăng cường IL-15 với liệu pháp ức chế điểm kiểm soát miễn dịch có thể tạo nên hiệu ứng cộng hưởng, mở ra lộ trình mới trong điều trị ung thư giai đoạn tiến triển”.
Một bước tiến quan trọng trong miễn dịch học ung thư
Giáo sư Nick Huntington (Viện Nghiên cứu Y sinh Monash).
Giáo sư Nick Huntington, người dẫn đầu nghiên cứu, cho rằng kết quả này giúp trả lời câu hỏi từng làm khó giới khoa học: Làm thế nào để tận dụng IL-15 mà không gây độc cho toàn cơ thể? “Đây là minh chứng cho thấy hiểu biết sâu về miễn dịch học có thể mang lại những đột phá thực sự trong điều trị ung thư”, ông nhấn mạnh.
Dù vẫn cần nhiều thử nghiệm lâm sàng, phát hiện này là cột mốc quan trọng trên hành trình phát triển liệu pháp miễn dịch an toàn, chính xác, và ít tác dụng phụ hơn, góp phần đưa y học ung thư sang một chương mới.
Hiệp Nguyễn
